Czy zdarza Ci się bawić długopisem podczas rozmowy, poruszać nogą w skupieniu albo nucić pod nosem, żeby się uspokoić? Takie powtarzalne ruchy i dźwięki mogą pomagać w regulowaniu emocji i odbieraniu bodźców. Wystawa audiowizualna „Stimpathy” Moniki Popiel i Pawła Świerczka przygląda się tym praktykom z perspektywy neuroróżnorodności. Na wernisaż Warsztaty Kultury w Lublinie zapraszają 23 października o godz. 18.00. 

Wystawa łączy obraz, dźwięk i instalację, pokazując zachowania, które często pozostają niezauważone, bywają ukrywane lub korygowane jako niezgodne z normami społecznymi. Zachęca do przyjrzenia się temu, jak ciała reagują na bodźce, komunikują potrzeby i znajdują własne sposoby regulowania emocji.

– W centrum zainteresowań Moniki Popiel i Pawła Świerczka znajduje się stimowanie, czyli powtarzalne ruchy i dźwięki, które mogą pomagać w regulowaniu emocji i odbieraniu bodźców. Choć o neuroróżnorodności mówi się coraz więcej, stimowanie wciąż bywa lekceważone, ukrywane lub traktowane jako zachowanie wymagające korekty – mówi Agata Sztorc-Gromaszek, kuratorka wystawy. 

Instalacja „Stimpathy” powstała na podstawie spotkań z neuroatypowymi mieszkankami i mieszkańcami Berlina. Zamiast nagrywać ich wypowiedzi, duet artystyczny rejestrował stimy oraz reakcje ciał w kontakcie z ulubionymi miejscami w mieście. W filmie, dzięki bardzo bliskim zbliżeniom, które zacierają skalę obrazu, stimują ludzie, zwierzęta, rośliny i materia nieożywiona. 

– Ze stimów dźwiękowych zebranych podczas warsztatów powstał utwór muzyczny skomponowany przez Valyen Songbird. Film i dźwięk są zapętlone, ale ich pętle mają różną długość, więc układ tego, co widziane i słyszane, nieustannie się zmienia. Projekt ma uwidocznić to, co zwykle pozostaje ukryte, wzmocnić osoby neuroodmienne i oswoić obecność stimowania w przestrzeni publicznej – wyjaśnia Sztorc-Gromaszek. 

Podczas wernisażu (23 października 2026) organizatorzy zapewniają tłumaczenie na PJM, napisy na żywo i pętlę indukcyjną. Sprzęt wspomagający słyszenie udostępniony został przez Stowarzyszenie Otwieracz.

Wystawa prezentowana w Warsztatach Kultury jest częścią projektu „Sztuka Wrażliwości”, dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Dodatkowo 24 października Warsztaty Kultury w Lublinie zapraszają osoby dorosłe na powiązane z wystawą warsztaty pod tytułem Laboratorium ucieleśniania neuroróżnorodności. Podczas warsztatów uczestnicy i uczestniczki przyjrzą się temu, jak ruch, dźwięk i dotyk wpływają na samopoczucie i sposób, w jaki odbierają świat. Nie trzeba mieć doświadczenia tanecznego ani specjalnych umiejętności – wystarczy ciekawość i gotowość do poznawania różnych sposobów doświadczania świata. 

– To okazja, by lepiej przyjrzeć się sobie i innym, a także przekonać się, że nie ma jednego właściwego sposobu odczuwania, poruszania się czy bycia razem – zaprasza Agata Sztorc-Gromaszek. 

Kiedy: 24 października 2026 (sobota), godz. 10.00-18.30 (w trakcie warsztatów przewidziana jest półtoragodzinna przerwa)
Gdzie: Warsztaty Kultury, ul. Grodzka 7, sala wystawowa, II piętro
Dla kogo: osoby pełnoletnie
Zapisy: przez formularz online dostępny na stronie warsztatykultury.pl
Wstęp bezpłatny, liczba miejsc ograniczona, decyduje kolejność zgłoszeń.

Osoby autorskie:

Monika Popiel (zaimki dowolne) działa na splątaniu różnych dyscyplin, mieszając praktyki artystyczne, technologiczne i badawcze. Ukończyła reżyserię w Akademii Teatralnej w Warszawie oraz matematykę stosowaną na Politechnice Gdańskiej. W centrum jej pracy znajduje się ciało jako podstawowe miejsce doświadczenia, relacji i poznania. W swoich poszukiwaniach łączy sztuki performatywne, relacyjne, sensoryczne i somatyczne z ucieleśnionymi praktykami tworzenia tkanin, projektowania elektroniki i programowania interfejsów. Tworzy interaktywne przestrzenie spotkania, w których ciało i zmysły nie tylko stają się materiałem i narzędziem działania, lecz także aktywnie je współwytwarzają. Jej prace badają dynamiczne relacje między ciałami, pamięcią, wyobraźnią, technologią i wielozmysłowym doświadczeniem świata. Intensywnie pracując ze zmysłem dotyku, interocepcją i ruchem, stawia pytania o współodczuwanie, współbycie w niepewności i dysonansie oraz o możliwości wspólnego działania. 

Strona: monikapopiel.com

Paweł Świerczek – ukończył kulturoznawstwo na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach oraz Laboratorium Nowych Praktyk Teatralnych na Uniwersytecie SWPS w Warszawie. Pracuje na styku praktyk performatywnych i relacyjnych, badań artystycznych oraz aktywizmu (neuro)queerowego. W centrum jego zainteresowań stoją napięcia między polityką tożsamości a ucieleśnionym doświadczeniem, w szczególności queerowym i neuroodmiennym. W ostatnich latach eksploruje przede wszystkim queerowe dziedzictwo Górnego Śląska („Of Coal and Rainbow / Wungiel i donga”, Sophienasele, Berlin 2018; „From Ahead Our Time”, Favoriten Festival, Dortmund, 2022; kolektyw Śląsk Przegiety, 2018–) oraz cielesne doświadczanie neuroodmienności („Stimpathy”, Fresh AIR, Berlin 2026). Od 2023 roku praktykuje oraz uczy ucieleśnionej metody komunikacji Authentic Relating. 

Strona: pawelswierczek.com

Projekt „Stimpathy” został zrealizowany w ramach rezydencji Fresh AIR organizowanej przez Stiftung Berliner Leben. 

Konsultacje dźwiękowe i kompozycja: Valyen Songbird

Stimy dźwiękowe: osoby uczestniczące w warsztatach Stimpathy

Stymy wizualne: Adaś, Célestin, Jenny Döll, Jarosław Gudowski, Katarzyna Mach, Martyna Masztalerz, Monika Popiel, Valyen Songbird, Paweł Świerczek, Tesia, Tere Więcko, Daniel Z.

Specjalne podziękowania: Raum für Beteiligung Tempelhof-Schöneberg, Karada House 

Kuratorka: Agata Sztorc-Gromaszek