Tegoroczna edycja festiwalu Wschód Kultury – Inne Brzmienia w Lublinie (2-5 lipca) zapowiada się jako prawdziwy przegląd potencjału polskiej sceny niezależnej. Od katowickiego zespołu Furia, łączącego metal np. z teatrem, przez trójmiejskie trio Hinode Tapes eksplorujące granice jazzu i elektroniki, aż po pianistkę YANĘ budującą most między instrumentami klawiszowymi a brzmieniami elektronicznymi.

Od rewolucyjnych interpretacji klasyki lat 70. w wykonaniu Grupy Torpedo, przez latynoamerykańskie zacięcie Marcina Maseckiego, psychodeliczny rock krakowskiego AcidSitter, aż po surowy hardcore Only Mess. Ta prezentacja udowadnia, że polska muzyka wciąż potrafi zaskakiwać, łamać schematy i przyciągać uwagę krytyków oraz fanów. 

To 19. edycja organizowanych przez Warsztaty Kultury lubelskich Innych Brzmień i 13. w ramach Wschodu Kultury, czyli projektu realizowanego przez Narodowe Centrum Kultury ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz przez 3 miasta wschodniej Polski – Lublin, Białystok i Rzeszów. 

Polska scena muzyczna przeżywa od kilku lat niezwykły renesans, charakteryzujący się płynnością granic gatunkowych i odwagą w łączeniu pozornie odległych światów. Tradycja spotyka się z awangardą, a surowy emocjonalny ładunek alternatywy współgra z wyrafinowaną kompozycją jazzową czy muzyką teatralną. Festiwal Wschód Kultury – Inne Brzmienia w Lublinie od lat stanowi idealne lustro dla tej dynamiki, celowo unikając zamknięcia w jednej estetyce, by zamiast tego stworzyć przestrzeń dla dialogu między różnymi nurtami. Tegoroczna edycja szczególnie mocno podkreśla ten wielogatunkowy charakter, zapraszając artystów, którzy nie tylko mistrzowsko opanowali swoje dziedziny, ale przede wszystkim nieustannie je przekraczają – od ciężkich, industrialnych brzmień metalu, przez improwizowany jazz i psychodeliczny rock, aż po latynoamerykańskie rytmy i eklektyczne reinterpretacje polskiej muzyki lat 70. To właśnie ta różnorodność sprawia, że festiwal staje się nie tylko przeglądem muzycznym, ale prawdziwym laboratorium współczesnej sztuki, gdzie każdy koncert to nowa historia opowiedziana w unikalnym języku dźwięku.

Furia gra kino – Furia to dziś z całą pewnością jeden z najlepszych i najbardziej kreatywnych zespołów na polskiej scenie. I nie chodzi tu wyłącznie o scenę metalową, gdzie pochodząca z Katowic formacja jest od lat niekwestionowaną gwiazdą. Dziś mówimy już o tzw. „kategorii open” – artyści z biegiem czasu zyskali znacznie szerszą grupę oddanych fanów oraz uznanie krytyki (m.in. dzięki nominacji do Paszportu Polityki). Wystarczy spojrzeć na listę ich dokonań z ostatniej dekady, by zrozumieć, z jakim zjawiskiem mamy do czynienia. Fenomenalne, nagradzane płyty: „Księżyc milczy luty„ i „Huta Luna„, śmiałe koncepcyjnie i realizacyjnie albumy live: „Guido„ (zarejestrowany w kopalni, 320 metrów pod ziemią) oraz „W Śnialni„ (nagrany w kultowej, śląskiej przestrzeni artystycznej grupy Oneiron). Do tego głośna inscenizacja „Wesela”  Wyspiańskiego w reżyserii Jana Klaty – zespół wykonuje muzykę na żywo w każdym spektaklu, będąc jego integralną częścią. Najnowszym dziełem artystów jest projekt „Furia gra kino”, gdzie do znanej już muzyki zespołu dołączają niesamowite filmowe obrazy dawnego Śląska. Właśnie z tym niepowtarzalnym spektaklem Furia odwiedzi w tym roku festiwal Inne Brzmienia.

Marcin Masecki & Boleros – Marcin Masecki na polskiej scenie muzycznej jawi się jako postać absolutnie unikalna – łączy fenomenalną wyobraźnię i pomysłowość z techniczną biegłością. Wirtuoz fortepianu, kompozytor, aranżer i dyrygent, równie pewnie porusza się w świecie muzyki klasycznej, jak i rozrywkowej.
Jest też jednym z najbardziej zapracowanych artystów, stale wzbogacając imponującą listę swoich projektów. W formacjach takich jak Jazz Band Młynarski-Masecki, Paristetris czy Profesjonalizm nieustannie redefiniował i poszerzał ramy gatunkowe jazzu. W muzyce filmowej na jego koncie znajduje się m.in. nagroda Orła za ścieżkę dźwiękową do obrazu „Powrót do tamtych dni” oraz udział w globalnym sukcesie „Zimnej wojny” Pawła Pawlikowskiego. Komponuje symfonie, koncerty fortepianowe i muzykę teatralną (aktualnie pracuje nad muzyką do spektaklu „Requiem dla snu”).
Do Lublina artysta przyjedzie zaś ze swoim najnowszym dziełem, projektem Boleros y Más, w którym dzieli się swoją wieloletnią fascynacją południowoamerykańską muzyką latynoską. Boleros Maseckiego to rewelacyjny duży zespół, złożony z najlepszych muzyków polskiej sceny jazzowej. Na jego czele stoi sam kompozytor, który – co znamienne – w tym projekcie występuje również w roli wokalisty.  

YANA – YANA, czyli Joanna Bieńkowska, to pianistka i kompozytorka działająca na co dzień w Trójmieście. Ukończyła Akademię Muzyczną w klasie skrzypiec, jednak jej poszukiwania artystyczne łączą instrumenty klawiszowe i strunowe z brzmieniami elektronicznymi. Na swoim koncie ma już dwa wysoko ocenione albumy: „Solance„ oraz „Daydreamer„, a także nagrania dla założonego przez Ólafura Arnaldsa labelu OPIA. Wśród najnowszych prac artystki warto wyróżnić zapis koncertu „Daydreamer„ w warszawskich Łazienkach Królewskich oraz sesję nagraniową w Reykjaviku, realizowaną dla wspomnianego wyżej wydawnictwa.
Koncert na lubelskich Innych Brzmieniach to doskonała okazja, by zobaczyć na żywo artystkę, która krok po kroku buduje swoją karierę i dziś jest uznawana za jedną z wiodących postaci polskiej muzyki współczesnej.

Hinode Tapes – trio wywodzące się z trójmiejskiej sceny niezależnej, od lat uznawanej za jeden z najważniejszych – jeśli nie najważniejszy – ośrodek alternatywnego jazzu w Polsce. Zespół tworzą trzej wybitni instrumentaliści, z których każdy może pochwalić się w swoim CV ważnymi i przełomowymi dla rodzimej sceny projektami.
Piotr Kaliński, znany również jako Hatti Vatti, oprócz działalności solowej występował w takich formacjach jak Nanook of the North, Gówno czy Janka. Piotr Chęcki to przede wszystkim saksofonista i lider grupy Nene Heroine, której album „4″ został uznany przez „Gazetę Wyborczą” za płytę roku 2025. Z kolei Jacek Prościński należy do ścisłej czołówki polskich perkusistów. Muzyk, który gra w takich składach jak Lasy, Llovage czy Mu, stale współpracuje m.in. z Tymonem Tymańskim, Marią Peszek, Mikołajem Trzaską oraz Olem Walickim.
Razem tworzą jedną z najciekawszych polskich grup operujących na styku jazzu, improwizacji, brzmień elektroakustycznych, ambientu i w zasadzie wszystkiego, co znajduje się pomiędzy tymi nurtami.

Only Mess & goście – Only Mess to grupa działająca na styku gatunków takich jak hardcore, punk czy post-punk. Twórcy zespołu często odnoszą się też do swoich fascynacji i inspiracji kapelami takimi jak choćby Fugazi czy Nomeansno. Nie jest zatem przypadkiem, że ich płyty wydaje kojarzona mocno z tymi nurtami muzycznymi legenda – Antena Krzyku. Co równie istotne, Only Mess to formacja złożona dziś z ludzi mających na koncie udział w długiej liście projektów z szeroko pojętej polskiej sceny alternatywnej. Można tu przywołać choćby Hidden World, Infradźwięki czy Naczynia.
Koncert Only Mess podczas festiwalu Inne Brzmienia będzie miał specjalny charakter, a to za sprawą udziału zaproszonych gości. Na scenie do muzyków kapeli dołączą bowiem Łukasz Jędrzejczak (Javva, Alameda), Moriah Woods (The Feral Trees) oraz Tadeusz Cieślak (Teo Olter Quintet, Adamant).

Grupa Torpedo – kolektyw powołany do życia przez Bartka Pazurę (znanego szerzej jako DJ Papa Zura z formacji Soul Service, odpowiedzialnej m.in. za słynną serię Polish Funk) oraz Igora Nikiforowa (m.in. Jerz Igor oraz studio Dwa Domy). W skład zespołu, poza wymienioną dwójką, weszli również muzycy z takich grup jak Tropical Soldiers in Paradise, Pokusa, P. Unity, Współgłosy, Babadag czy Beluga Stone. Ta ekipa znakomitych instrumentalistów wzięła na warsztat klasyczne polskie utwory z lat 70., przywracając na scenie ich unikalne brzmienie i klimat. Dla starszej widowni ten koncert będzie swoistym wehikułem czasu, podczas gdy młodsza publiczność może dzięki niemu otrzymać pierwszy impuls do zapoznania się z tą zjawiskową muzyką. W setliście Grupy Torpedo znajdą się takie perełki jak np. utwory Novych Singers, Breakoutu, Krystyny Prońko, Czesława Niemena, Czerwonych Gitar, Kombi, Testu czy Andrzeja Zauchy. 

AcidSitter – ten pochodzący z Krakowa, polsko-japoński kwartet, w szybkim tempie stał się jednym z najciekawszych składów na polskiej scenie muzyki gitarowej. Punktem wyjścia dla artystów jest psychodeliczny rock oraz stylistyczny powrót do brzmień lat 60. i 70. XX wieku. Słychać to wyraźnie na ich debiutanckim albumie „Make Acid Great Again”, a jeszcze bardziej podczas świetnych, energetycznych koncertów, gdzie do transowej psychodelii dodają elementy melodyjnego rock’n’rolla oraz punka. Poza konsekwentnym budowaniem swojej pozycji w Polsce, AcidSitter w ciągu ostatnich kilku lat odwiedził już szereg europejskich festiwali i klubów. Muzycy koncertowali w Niemczech, Holandii, Czechach, Finlandii, jak również w krajach bałtyckich i na Bałkanach. W lipcu przyjdzie czas na ich wizytę na lubelskich Innych Brzmieniach. 

Kogo jeszcze usłyszymy na Innych Brzmieniach?

To już kolejni artyści, którzy dołączyli do programu festiwalu. Wcześniej organizatorzy Innych Brzmień ogłosili, że w Lublinie wystąpią także:

Backengrillen – zespół, pod którego nazwą kryje się wyjątkowe połączenie muzyków z kultowej szwedzkiej grupy Refused oraz równie niepokornego mistrza free jazzu, Matsa Gustafssona. Artyści w mistrzowski sposób łączą punk, hardcore, noise i jazzową improwizację. 

Therapy? – pochodząca z Larne w Irlandii Północnej legenda gitarowego hałasu, działająca nieprzerwanie od 1989 roku. Dla wielu fanów alternatywnego rocka i metalu Therapy? to ścisła czołówka ulubionych wykonawców. 

Dead Bob to zespół założony przez Johna Wrighta – perkusistę i współzałożyciela kultowego Nomeansno. Choć punk rock stanowi fundament brzmienia (podobnie jak w przypadku NMN), Dead Bob swobodnie wykracza poza ramy gatunkowe.

Kap Bambino – francuski duet założony w 2001 roku, tworzący muzykę elektroniczną, mocno osadzoną w brzmieniach alternatywnych. Artystami stojącymi za projektem są pochodzący z Bordeaux Orion Bouvier i Caroline Martial, którzy przebojem zdobyli sceny europejskich klubów i festiwali.

Dälek to amerykański zespół powstały w Newark w 1998 roku. Zjawiskowa fuzja mocnych, hałaśliwych beatów, oldschoolowego stylu rapowania, bezkompromisowych społecznie zaangażowanych tekstów oraz eksperymentów stylistycznych sięgających jazzu, noise’u i metalu.

Tramhaus – pochodząca z Rotterdamu post-punkowa formacja, która dziś uchodzi za jeden z najciekawszych zespołów na przeżywającej renesans gitarowej scenie alternatywnej.

Leila Bordreuil & Drew McDowall – duet od lat zaangażowany w dźwiękowe poszukiwania. Bordreuil to kompozytorka i wiolonczelistka pochodząca z Nowego Jorku. McDowall – szkocki muzyk i kompozytor, jedna z absolutnych ikon europejskiej sceny elektronicznej. Wieloletni członek kultowych formacji Coil oraz Psychic TV.

Sun Ra Arkestra – legendarna formacja artystyczna, założona w latach 50. XX wieku w Stanach Zjednoczonych przez Hermana Poole Blounta, znanego światu jako Sun Ra. Jazz, blues, elektronika, swing, space rock czy też swobodna improwizacja – wszystko to jest tworzywem w rękach fenomenalnej grupy artystów.

Mats Gustafsson & Kimmo Pohjonen –Gustafsson – szwedzki saksofonista, uznawany dziś za jednego z najlepszych, a przy okazji najbardziej zapracowanych muzyków współczesnej sceny niezależnej. Pohjonen to wirtuoz akordeonu, słynący ze swego stylu oraz wyjątkowego podejścia do komponowania muzyki.

Drank – duet założony przez Ingrid Schmoliner (fortepian) i Alexa Kranabettera (trąbka i elektronika), czołowe postaci austriackiej sceny muzyki eksperymentalnej i improwizowanej.

O festiwalu Wschód Kultury – Inne Brzmienia

Festiwal Wschód Kultury – Inne Brzmienia to hołd dla muzyków i muzyczek, którzy i które wybierają prawdę zamiast pełnej artystycznych kompromisów popularności. W czasach, gdy kultura staje się towarem luksusowym, Inne Brzmienia przypominają, że jakość nie powinna być przywilejem. To wydarzenie dla tych, którzy wierzą, że muzyka może być miejscem spotkania, refleksji i poczucia wspólnoty – nie tylko konsumpcji. Dla poszukiwaczy, którzy wiedzą, że największe olśnienia rodzą się tam, gdzie nie ma gotowych odpowiedzi. W świecie, gdzie wszystko ma swoją cenę, Inne Brzmienia oferują coś, czego nie da się wycenić: chwilę, w której dźwięk staje się językiem komunikacji, a publiczność – współtwórcą. 

Wstęp na festiwal niezmiennie jest bezpłatny, a kolejne ogłoszenia już niebawem! 

Więcej informacji na temat festiwalu można znaleźć na: www.innebrzmienia.eu oraz https://nck.pl/projekty-kulturalne/projekty/wschod-kultury 

Organizatorzy festiwalu: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury, Miasto Lublin, Warsztaty Kultury w Lublinie.