09.09.39 – wydarzenia w   Ośrodku  „Brama Grodzka – Teatr NN”

9 września 2026 r, w godz. 9.00–15.00

9 września 2026 roku w godz. 9.00–15.00 Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” przygotował szereg działań upamiętniających wydarzenia, do jakich doszło w Lublinie 9 września 1939 roku. Dla miasta był to dramatyczny początek wchodzenia w noc wojny i okupacji.

Cykl przedwojennych wierszy Józefa Czechowicza zatytułowany „Prowincja w nocy” od tej chwili zaczyna nabierać dla miasta złowrogiego znaczenia.

W przestrzeni miasta, w okolicach Placu Litewskiego (ul. Kościuszki i ul. Kapucyńska) będzie można m.in. usłyszeć odtwarzane wspomnienia świadków tamtych dni (audycja „Radia Pamięć” Teatru NN) oraz wiersze Czechowicza z cyklu „Prowincja w nocy”.

9 września 1939 r. podczas największego bombardowania Lublina przez lotnictwo niemieckie, około godz. 9:30, zginął poeta Józef Czechowicz. Stało się to w zakładzie fryzjerskim, który mieścił się w kamienicy przy ul. Krakowskie Przedmieście 46 (z wejściem od ul. Kościuszki 1). Czechowicz został pochowany w zbiorowej mogile na cmentarzu przy ul. Lipowej.

W czasie bombardowania Lublina w dniu 9 września uległ też zniszczeniu prawie cały nakład Antologii współczesnych poetów lubelskich z (przedmową Czechowicza). Znajdował się on wtedy w księgarni św. Wojciecha (obok kościoła oo. kapucynów), w budynku hotelu „Victoria”. Z płonącego budynku wydobywał książki pracujący tam jako księgarz Franciszek Raczkowski. Zostały one umieszczone w zachowanej części hotelu. 23 lipca 1944 r. księgarnia znów uległa zniszczeniu podczas bombardowania. I ponownie z gruzów i popiołów ratował Antologię Franciszek Raczkowski. Ocalone egzemplarze opatrzono ekslibrisem o treści: „Strzeż skarbu polskiej książki. Książka uszkodzona, wydobyta z gruzów zniszczonej w działaniach wojennych księgarni św. Wojciecha w Lublinie przy ul. Kapucyńskiej”. To jeden z najbardziej niezwykłych lubelskich ekslibrisów. (Kalendarz W Kręgu Bramy 2026/2027, Lublin)

W tym dniu ukaże się też okolicznościowa publikacja „Prowincja w nocy. Lublin 09 09 39”, nawiązująca do wspomnianej już Antologii współczesnych poetów lubelskich.

O godz. 17:00 w sali czarnej Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie (ul. Grodzka 21) odbędzie się też spotkanie „Wiersze wojenne INACZEJ. Nowa antologia poezji polskiej lat 1939-1945”, podczas którego wiersze czytać będą: aktorka i performerka, poetka Jola Rosa oraz poeta i historyk literatury Piotr Mitzner.

Więcej informacji o wydarzeniu: https://teatrnn.pl/kalendarium/wydarzenia/09-09-39/

Wiersze wojenne INACZEJ. Nowa antologia poezji polskiej lat 1939-1945: https://teatrnn.pl/kalendarium/wydarzenia/wiersze-wojenne-inaczej/