Czy wiemy, co naprawdę kupujemy? Z badania Euroconsumers Polska wynika, że niekoniecznie. 63,7% respondentów przynajmniej raz kupiło napój, który po sprawdzeniu składu okazał się mniej korzystny, niż sugerowało pierwsze wrażenie. Co więcej, konsumenci często mylą naturalną wodę mineralną z innymi napojami na bazie wody, zawierającymi cukier w różnych postaciach, a informacje na etykietach nie zawsze są dla nich zrozumiałe.

Decyzja o zakupie napoju często zapada w kilka sekund bez większej świadomości, co realnie kupujemy. Potwierdza to badanie ARC Rynek i Opinia przeprowadzone na zlecenie Euroconsumers Polska wśród 1024 dorosłych respondentów. 42% badanych poświęca na obejrzenie nowego produktu lub napoju w zmienionym opakowaniu nie więcej niż 10 sekund, a ponad połowa nie sprawdza regularnie tyłu etykiety. 22,1% robi to rzadko lub nigdy, a 30,4% tylko czasami. Tymczasem 63,7% respondentów przynajmniej raz odkryło po sprawdzeniu składu, że napój jest mniej korzystny, niż początkowo sądzili.

Problemem jest także czytelność informacji na opakowaniach. 35,5% badanych ma trudności ze zrozumieniem składu, 34,9% wskazuje na zbyt małą czcionkę, a 23,3% na brak jasnej informacji o zawartości cukru. To szczególnie istotne, ponieważ właśnie tych danych konsumenci najczęściej szukają (43,5%).

– Konsument nie powinien tracić kilku minut na rozszyfrowywanie etykiet ani tym bardziej nie powinien zgadywać, co kupuje. Tymczasem 1 na 3 badanych ma problem ze zrozumieniem składu, a ponad 65% respondentów dostrzega braki w obecnym oznakowaniu napojów lub wręcz ryzyko wprowadzenia konsumentów w błąd. To pokazuje, że rynek potrzebuje dziś systemowej poprawy przejrzystości. Produkt powinien jasno komunikować, czym jest, a informacje na opakowaniu być faktycznie przystępne dla konsumenta. Choć producenci spełniają obowiązujące wymogi prawa unijnego, realizacja minimalnych standardów, np. w zakresie wielkości czcionki, nie zawsze przekłada się na jakość komunikacji. Prawo do zrozumiałej i rzetelnej informacji powinno oznaczać coś więcej niż tylko formalną zgodność z przepisami – komentuje Robert Warmbier, Country Lead Euroconsumers Polska.

Woda wodzie nierówna, a „bez cukru” nie zawsze oznacza jego brak

Problem widać szczególnie wyraźnie w rozróżnianiu naturalnej wody mineralnej od napojów na jej bazie, zawierających np. soki owocowe, cukier, słodziki, aromaty czy inne dodatki. Raport pokazuje, że choć 69,7% badanych prawidłowo wskazuje wodę niegazowaną bez dodatków jako naturalną wodę mineralną, granica między tymi produktami wciąż jest dla wielu niejasna. Aż 34,3% respondentów uznaje wodę witaminową za równie zdrową jak naturalna woda mineralna. 23,5% badanych uważa, że równie zdrowy jest napój zawierający około 20% soku, a 17,4% – woda smakowa bez cukru.

Czemu tak się dzieje? Zdaniem autorów raportu wyzwaniem pozostają stosowane często hasła marketingowe typu „bez dodatku cukru”, „bez cukru”, „zero”. Aż 42,2% respondentów błędnie rozumie ten komunikat lub nie wie dokładnie, co oznacza. Podobnie jest ze słowem „naturalny”. W rzeczywistości tego typu napoje nadal mogą być słodkie i kaloryczne dzięki cukrom naturalnym z owoców lub sztucznym substancjom słodzącym, takim jak np. aspartam. Nadal jednak 22,7% badanych kojarzy je ze zdrowszym produktem.

– WHO wskazuje wodę jako najzdrowszy i najtańszy sposób nawodnienia, a nowe rządowe standardy żywienia w szkołach i przedszkolach, obowiązujące od 1 września 2026 r., podkreślają potrzebę ograniczania cukru i wybierania wody. Tymczasem problem mylnego pierwszego wrażenia częściej dotyczy gospodarstw domowych z dziećmi. Rodzice o 6,4 pkt proc. częściej niż ogół badanych odkrywają, że napój ma mniej korzystny skład, i o 5,3 pkt proc. częściej dopiero po zakupie orientują się, że wybrali inną kategorię produktu. To niepokojące, bo dorośli kształtują nawyki żywieniowe dzieci również poprzez codzienne zakupy. Nie możemy skutecznie promować zdrowych nawyków, jeśli opakowanie utrudnia rozpoznanie, czym naprawdę jest dany napój – mówi Robert Warmbier.

Systemowa niespójność

Różnice między kategoriami napojów mają wymiar nie tylko konsumencki, ale i podatkowy. Ponad 4 na 10 badanych (41,8%) nie wie, że poszczególne rodzaje napojów mogą być objęte różnymi stawkami VAT. Tymczasem obecnie butelkowana woda mineralna i źródlana podlega stawce 23%, podczas gdy wybrane napoje zawierające co najmniej 20% soku objęte są stawką 5%. Po przedstawieniu respondentom tych informacji aż 71,8% badanych sprzeciwiło się wyższemu opodatkowaniu czystej wody niż napojów z dodatkiem soku, przy czym zdecydowany sprzeciw wyraziła ponad połowa ankietowanych.

Autorzy raportu apelują o lepszą kontrolę oznakowania produktów i bardziej czytelne etykiety. Podkreślają, że konsumenci powinni jasno wiedzieć, ile cukru i substancji słodzących zawiera dany produkt. Wskazują też na potrzebę edukacji konsumenckiej i ponownego przyjrzenia się zasadom VAT pod kątem celów zdrowia publicznego. Najważniejsze, by etykiety nie tylko spełniały wymogi formalne, ale przede wszystkim pomagały konsumentom świadomie wybierać, bez zgadywania, co naprawdę znajduje się w opakowaniu.

Pełen raport do pobrania na stronie: https://dlabiznesu.euroconsumers.pl/co-naprawde-pijemy-polacy-myla-wode-z-napojami-smakowymi-opakowanie-czesto-wygrywa-ze-skladem/

Źródło: Euroconsumers Polska