Wystawa: Kolekcja Dostępna do 31.I.22r.

Zdjęcie małego urządzenia elektronicznego trzymanego w dłoniach,  przy których widać czarne rękawy ubrania. Na urządzeniu widać postać osoby ubranej na czarno. Pod nim kartka papieru z położonym na nim mazakiem. obok również mazak. Na szarej ścianie rolowana tablica.

Wystawa: Kolekcja Dostępna

 do 31 stycznia 2022 r.

Galeria Labirynt, ul. Popiełuszki 5, Lublin

Odkryj to, co (nie) dostępne” mówi lubelska Galeria Labirynt i prezentuje wystawę, na której sztuka jest tylko pretekstem do pokazania problemów, z którymi mierzą się tysiące ludzi w Polsce. 
Wyobraź sobie, że nie widzisz. Wyobraź sobie, że nie słyszysz. Mówisz w innym języku. 
Czy to powinno być przeszkodą, jeśli chcesz spędzać czas jak wszyscy – odkrywać  otaczający Cię świat, poznawać nowych ludzi i realizować pasje? Nie powinno. Niestety, wciąż jest.

Problem wykluczenia w kulturze osób z niepełnosprawnościami czy migrantów w Polsce dotyka tysięcy osób. Z myślą o nich  lubelska Galeria Labirynt zrealizowała pionierski projekt “Galeria Dostępna”. 30 prac topowych artystów i artystek sztuki współczesnej (m.in.: Christo i Jeanne Claude, He Chengyao, Katarzyna Kozyra, Maurycy Gomulicki, Ryszard Winiarski) z kolekcji Galerii zostało opracowanych pod względem dostępności dla osób g/Głuchych, niewidomych, osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi, osób w spektrum autyzmu, a także migrantek i migrantów. 

Do końca stycznia 2022 roku część z prac wraz z opracowaniami ułatwiającymi odbiór sztuki można oglądać na wyjątkowej wystawie. To pierwsze, bezprecedensowe i tak szerokie działanie zrealizowane przez publiczną instytucję kultury w Polsce. 

Włączyć wszystkich, znieść bariery

W skali kraju Galeria Labirynt jest jedną z przodujących instytucji pod względem włączania różnych grup: Osób z Niepełnosprawnościami oraz grup wykluczonych czy dyskryminowanych.

- Działania dostępnościowe są naszym priorytetem od lat. Na długo przed wejściem w życie ustawy obligującej publiczne instytucje kultury do włączania grup przez lata pomijanych w programach placówek kulturalnych, zadbaliśmy kompleksowo o dostępność dla osób z niepełnosprawnościami. W ostatnich latach postanowiliśmy włączać do udziału w naszych wydarzeniach i działaniach migrantów i migrantki.  To nasz obowiązek – każda z tych grup ma pełne prawo uczestniczyć w wydarzeniach publicznych. Osoby z niepełnosprawnościami pracują, zakładają rodziny, płacą podatki. Dlaczego mają nie korzystać z oferty kulturalnej, którą współfinansują? – mówi Waldemar Tatarczuk, dyrektor galerii. 

(nie)dostępne? – (nie)możliwe!

W przypadku “Galerii Dostępnej” nie chodzi tylko o umożliwienie wykluczonym i osobom z niepełnosprawnościami odbioru dzieł. 

Skala projektu jest imponująca. Do współpracy zaprosiliśmy osoby z niepełnosprawnościami, które zaangażowały się w opracowanie dzieł oraz prowadzenie szkoleń, organizacje pozarządowe czy placówki edukacyjne (ośrodek szkolno-wychowawczy dla osób z niepełnosprawnościami oraz zespół niepublicznych szkół specjalnych). W działania włączyły się ośrodki akademickie (Instytut Sztuk Pięknych UMCS, studenci i studentki filologii angielskiej KUL, studenci lingwistyki stosowanej UMCS.)

Łącznie nad projektem pracowały 73 osoby. To szczególnie ważne, że przy okazji wspólnej pracy mogliśmy uwrażliwić tak szeroką grupę osób na to jak różni ludzie odbierają świat i z jakimi barierami się zmagają – dodaje Agata Sztorc-Gromaszek, jedna z osób koordynujących projekt.

Dotknij Christo i Kuśmirowskiego – sztuka na wyciągnięcie ręki

Efektem kilkumiesięcznej pracy tego zespołu jest aż 57 adaptacji dotykowych – tyflografik (wypukłych plansz z reprodukcjami prac dla osób niewidomych) i makiet; 30 filmów z tłumaczeniami opisów na PJM (polski język migowy), 30 opisów prac w tekście łatwym, 30 podpisów prac w alfabecie Braille’a, 30 opisów prac w czarnodruku. 

Zbiory Galerii Labirynt to jedna z ważniejszych kolekcji, które powstały w II połowie XX wieku i które podjęły gromadzenie dzieł sztuki wywodzących się z tradycji neoawangardowej. Wybrane do udostępnienia prace to kanon światowej i polskiej awangardy sztuki współczesnej: m.in. Christo i Jeanne Claude, He Chengyao, Katarzyna Kozyra, Maurycy Gomulicki, Ryszard Winiarski, Dorota Podlaska, Joanna Rajkowska, Józef Robakowski, Mirosław Bałka czy Wojciech Bąkowski.

Opracowanie ich zajęło osobom pracującym przy projekcie blisko 800 godzin! Dlaczego?

Proces przygotowania autorskiej tyflografiki trwa  niezwykle długo. Najpierw trzeba dokładnie obejrzeć oryginalne dzieło, wymierzyć je i sprawdzić z jakich materiałów jest wykonane. Następnie przygotowany jest projekt, poszukiwane są odpowiednie materiały do jego realizacji. Potem następują konsultacje i wykonanie. Dodatkowo, gotowe prace są sprawdzane przez użytkowników i użytkowniczki, a jeśli zajdzie taka potrzeba, poprawiane. Na przykład praca Doroty Podlaskiej “Czekoladki - smaczne i zdrowe” jest stworzona z 25 czekoladek, w których zatopione są prawdziwe robaki i insekty. Obecnie studentki Wydziału Artystycznego UMCS odtwarzają każdą z nich w powiększonej skali – zdradza Agata Sztorc-Gromaszek.

Wystawa, która uczy empatii

Ważnym elementem zaplanowanych działań jest trwająca wystawa “Kolekcja Dostępna” Zaprojektowaną (także pod kątem dostępności dla osób z niepełnosprawnościami motorycznymi) przestrzeń wystawienniczą w siedzibie Labiryntu przy ul. Popiełuszki 5 w Lublinie można odwiedzać do końca stycznia.

To dopełnienie tego przedsięwzięcia. W galerii prezentujemy 9 prac wraz ze wszystkimi udogodnieniami, adaptacjami i tłumaczeniami. To przestrzeń – platforma porozumienia. Z jednej strony, zaprojektowana i wypełniona sztuką zaprezentowaną i dostosowaną tak, by zrozumiało ją jak najszersze grono osób z różnymi potrzebami. Z drugiej strony, szerokiej publiczności, która tego typu udogodnień nie potrzebuje, pokazujemy część świata osób z niepełnosprawnościami i osób wykluczonych oraz pomijanych. Wierzę w to, że dzięki temu łatwiej będzie się wczuć w ich sytuację, zrozumieć ich potrzeby. To modelowy przykład przestrzeni publicznej – dla wszystkich, okazja do zwiększenia empatii, tolerancji i społecznej świadomości istnienia dużej grupy osób o innych potrzebach, grupy takiej samej jak reszta społeczeństwa – mówi Krystian Kamiński, jeden z kuratorów wystawy.

Jako osoba Głucha widząc wystawę „Kolekcja dostępna”, poczułam się jak u siebie. Kiedy wchodzę na wystawę to od razu widzę, że jest tu pełny dostęp do informacji dla mnie. Są kody QR dla Głuchych - filmy w języku migowym o każdej pracy. Szkoda, że Galeria Labirynt to jedno z bardzo niewielu, jeśli nie jedyne miejsce, które pomyślało o wszystkich. Chciałabym pójść i zwiedzać także inne instytucje, ale nie ma w nich aż takiej dostępności jaka jest tutaj. Tu mogę wejść bez problemu, bez wcześniejszego umawiania się z instytucją. Sama mogę poznać wystawę.

 

Nawet na stronach Facebookowych innych instytucji nie ma wielu informacji dla Głuchych o wystawach czy o wydarzeniach. Dlatego zazwyczaj nie chodzę do innych instytucji.

 

Dobrze byłoby gdyby każda instytucja kultury miała kogoś kto zna język migowy, zaprasza na wystawy i robi tłumaczenia opisów, które dla nas Głuchych często są niezrozumiałe. - dodaje pracująca w Labiryncie Wioletta Stępniak. (wypowiedź oryginalna)

 

Wystawa jest także polem do testów powstałych opracowań i adaptacji. Do wystawy prowadzone są badania odbioru materiałów dotykowych przez osoby niewidome. Odbiorcy i odbiorczynie oceniają tyflografiki między innymi zwracając uwagę na to, czy są dobrze wykonane, zrozumiałe czy przyjemne w dotyku. Badania prowadzą specjalistki z KUL i UMCS. Wyniki badań będą stanowiły podstawę do przygotowania artykułów naukowych.

Wszystkie chwyty dozwolone – o dostępności na TikToku

Dlatego właśnie organizatorzy zaplanowali szereg działań edukacyjnych. Wystawę odwiedzają uczniowie i uczennice szkół i przedszkoli, podczas warsztatów poznają potrzeby osób z niepełnosprawnościami, mogą testować tyflografiki i makiety, w przystępny sposób poznając sztukę tak, jak główni adresaci i adresatki projektu. 5 grudnia zaplanowano dzień otwarty wystawy, podczas którego oprowadzania po wystawie będą prowadzone także w PJM, z audiodeskrypcją i z użyciem tyflomateriałów. Z kolei 19 grudnia to dzień oprowadzań w języku polskim i angielskim

Wszystkie materiały przygotowane w ramach projektów zostaną udostępnione online na stronie galerii, zaś w grudniu rezydencję w Galerii rozpocznie Monika Dubiel - współtwórczyni kanału VIP Team  na TikToku, która przejmie kanał Galerii Labirynt na tej platformie, uzupełniając szeroki program działań w ramach projektu. 

Projekt "Galeria Dostępna" jest dofinansowany ze środków Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu pochodzących z Funduszu Promocji kultury - państwowego funduszu celowego. 

Wystawa

Kolekcja Dostępna 16.11.2021–31.01.2022, Galeria Labirynt, ul. Popiełuszki 5, Lublin
Wystawa dostępna: wt–nd, godz. 12:00–19:00
9 dzieł z kolekcji Galerii Labirynt wraz z adaptacjami

Autorzy i autorki prac: Maria Pinińska-Bereś, Robert Kuśmirowski, Olaf Brzeski, Mikołaj Smoczyński, Jan Ziemski, Władysław Hasior, He Chengyao, Christo i Jeanne-Claude, Kajetan Sosnowski